سەھران

چىڭ سۇلالىسىنىڭ شىنجاڭدىكى دەسلەپتىكى يىللىرى ( 1780- يىللار ) يەركەندە تۇرغان خان ئامبال خوتەن ئەھۋالىنى چۈشىنىش ئۈچۈن ، خوتەندىن بىر كىشىنى يەركىنگە ۋەكىل قىلىپ ئەۋەتىشنى بۇيرۇيدۇ . خوتەن ، قارقاش تىۋەت يېزىسىنىڭ چاقار كەنتىدىكى ھېزىم ئاخۇن دېگەن كىش...

خوتەن ئۇزۇن تارىخقا ۋە شانلىق مەدەنىيەت ئەنئەنىسىگە ئىگە قەدىمىي يۇرتلارنىڭ بىرى بولۇپ ، خوتەن ئۇيغۇرلىرىنىڭ يىراق قەدىمكىي ئەجدادلىرى بۇنىڭدىن نەچچە مىڭ يىللار ئىلگىرىلا ئوۋچىلىق ، چارۋىچىلىق بىلەن شوغۇللىنىپ ، ئىگىلىكىنى راۋاجلاندۇرغان .
 ...

ئىسلام ئالىمى ئىبنى تەيمىيەنىڭ قىسقىچە تەرجىمھالى (ھىجىرىيە 661-يىلىدىن 728-يىلىغىچە، مىلادى 1263-يىلىدىن 1328-يىلىىغىچە ياشىغان)

                  &nb...

ئەﺧﻤﻪﺗﭽﺎﻥ ﻗﺎﺳﯩﻤﻰ ( 1914 - 1948 )
ئەﺧﻤﻪﺗﭽﺎﻥ ﻗﺎﺳﯩﻤﻰ .....ماﻫﯩﻨﯘﺭ ﻗﺎﺳﯩﻤﻨﯩﯔ ﻳﻮﻟﺪﯨﺸﻰ ، ئۇﺳﺘﺎﺯﻯ ، ئۇﻳﻐﯘﺭ . 1914 - ﻳﯩﻠﻰ 4 - ئاﻳﻨﯩﯔ 14 - ﻛﯜﻧﻰ ﺷﯩﻨﺠﺎﯓ ﻏﯘﻟﺠﺎ شەھىرﯨﺪﻩ ﻛﻪﻣﺒﻪﻏﻪﻝ ﺩﯦﻬﻘﺎﻥ ئائىلىسىدە ﺩﯗﻧﻴﺎﻏﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ . ﻛﯩﭽﯩﻚ ﭼﯧﻐﯩﺪﯨﻼ ﺩﺍﺩﯨﺴﯩﺪﯨﻦ ﻳﯧﺘﯩﻢ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ . ئاﺋﯩﻠﻪ ...

ﺳﺎﺩﯨﺮ ﭘﺎﻟﯟﺍﻥ 1798- ﻳﯩﻠﻰ ﮬﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﻏﻮﻟﺠﺎ ﻧﺎﮬﯩﻴﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻣﻮﻟﺘﻮﺧﺘﻰ ﻳﯜﺯﯨﺪﯨﻜﻰ ﻳﺎﻧﭽﻰ ﺋﻪﺧﻤﻪﺕ ﻗﺎﺭﯨﻘﺎﺵ ﺋﺎﺋﯩﻠﯩﺴﯩﺪﻩ ﺗﯘﻏﯘﻟﯩﺪﯗ.
. 1762- ﻳﯩﻠﻰ 10- ﺋﺎﻳﺪﺍ ﭼﯩﯔ ﺋﻮﺭﺩﯨﺴﻰ ﺋﯩﻠﯩﺪﺍ ﺟﺎﯕﺠﯜﻥ ﻣﻪﮬﻜﯩﻤﯩﺴﻰ ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﭘﯜﺗﯜﻥ ﺷﯩﻨﺠﺎﯕﻐﺎ ﺑﯩﯟﺍﺳﺘﻪ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮﺍﻧﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﺪﻯ. ﺋﯩﻠﻰ ﺟﺎﯕﺠﯜﻧﮕﻪ...

ﺋﻪﻗﯩﻞ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﻣﻪﻟﯘﻣﻜﻰ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺋﺎﻟﯩﻤﯩﺰ،ﺋﯩﻨﺴﯩﻜﻠﻮﭘﺪﺳﺘﻼﺭﻧﯩﯔ ﭘﯩﺸﯟﺍﺳﻰ،ﺗﯩﺒﺎﺑﻪﺕ ﺋﺎﻟﯩﻤﻰ،ﺷﻪﺭﮬﻰ ﺷﯘﻧﺎﺱ ﯞﻩ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﺋﺎﺭﺳﺘﻮﺗﯩﻞ ﯞﻩ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﻰ ﻓﯩﻔﺎﮔﯘﺭ ﺩﻩﭖ ﺩﯗﻧﻴﺎ ﺋﯩﻠﯩﻢ ﺋﻪﮬﻠﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﮬﺎﯓ-ﺗﺎﯓ ﻗﺎﻟﺪﯗﺭﻏﺎﻥ ﻣﯘﮬﻪﻣﻤﻪﺕ ﺋﻪﺑﯘ ﻧﺎﺳﯩﺮ ﺋﻪﻝ ﻓﺎﺭﺍﺑﻰ(ﺗﯘﺭﻛﻰ)ﺑﯩﺰﻧﯩﯔ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﻳﻪﻧﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﻟﻼﺭﻧﯩﯔ ﺷﻪﺭﻩﭘ...

تارىخنىڭ موھىم بىر ئالاھىدىلىگى تەكرارلىنىشتۇر. بۇ خىل تەكرارلىق ئۇيغۇر زىمىنىدا 19-ئەسىرنىڭ ئاخىرى ۋە 20-ئەسىرنىڭ باشلىرىدا كەينى-كەينىدىن روياپقا چىقتى. بۇ زاماندا ئۆتكەن، بىر-بىرىنىڭ تىراگىيىلىرىنى تەكرارلىغان تارىخىي شەخسلەردىن سىيىت نوچى، تۆمۈر خە...

1935 - ﻳﯩﻠﻰ، ﺷﯧﯔ ﺷﯩﺴﻪﻱ ﻣﻪﮬﻤﯘﺕ ﺷﯩﺠﺎﯕﻨﯩﯔ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﯩﺴﯩﻨﻰ ﺋﺎﺷﯘﺭﯗﺵ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﮬﻪﻡ خوجانصياز ﮬﺎﺟﯩﺪﯨﻦ ﻣﯘﯞﻩﭘﭙﻪﻗﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻨﯩﺶ ﺋﯜﭼﯜﻥ، ﺳﻮﯞﯦﺖ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﯜﺭﯛﻣﭽﯩﺪﻩ ﺗﯘﺭﯗﺷﻠﯘﻕ ﻛﻮﻧﺴﯘﻟﻰ ﺋﺎﭘﺮﯦﺴﻮﯞﻧﯩﯔ ﻳﻮﻝ ﻛﯚﺭﺳﯩﺘﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪن، ﻣﻪﮬﻤﯘﺕ سصجاڭغا 6 - ﺩﯨﯟﯨﺰﯨﻴﯩﻨﯩﯔ ﺳﻪﻣﻪﺕ ﮬﺎﺟﻰ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﻮ...

ﺋﯩﭙﺎﺭﺧﺎﻥ ﺯﺍﺩﻯ ﻛﯩﻢ ؟ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ ﺑﺎﺭ؟!
ﺑﯩﺮ ﺩﻭﺳﺘﯘﻣﻨﯩﯔ ﺳﯚﺯﻟﻪﭖ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ ﮬﯩﻜﺎﻳﯩﺴﻰ ﻣﯩﻨﻰ ﻳﻪﻧﻪ ﻛﯘﻧﯘﭘﻜﺎ ﺗﺎﺧﺘﯩﺴﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎ ﻛﯩﻠﯩﺸﻜﻪ ﻣﻪﺟﺒﯘﺭ ﻗﯩﻠﺪﻯ،ﺋﯩﻜﺮﺍﻧﻐﺎ ﺗﯩﻜﯩﻠﺪﯨﻢ،ﺑﺎﺭﻣﺎﻗﻠﯩﺮﯨﻢ ﻛﯘﻧﯘﭘﻜﯩﻼﺭﺋﯜﺳﺘﯩﺪﻩ ﺋﯘﺯﺍﻕ ﺗﯘﺭﯗﭖ ﻛﻪﺗﺘﻰ ....
ﺗﺎﺭﯨﺦ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﺴﯩﻠﯩﻖ ...

ئاماننىساخان
(1534 - 1567)ئۇيغۇر سەئىدىيە خاندانلىقى دەۋرىدىكى تالانتلىق شائىر ، مەرىپەتچى ، ئىستىداتلىق مۇزىكانىت . ئۇيغۇر 12 مۇقامىنى تۇنجى بولۇپ رەتكە سالغان ۋە ئۇنى راۋاجلاندۇرغان .

مايمىخان

(1812 - 1830)غۇلجىدا ياشىغان،م...